به گزارش زنان بیدار ، سقز فقط روی نقشه یک شهرستان نیست؛ زیر پای این شهر، ثروتی نهفته است که اگر از دل خاک تا خط تولید درست هدایت شود، میتواند نام معدن را با اشتغال، تولید، سرمایهگذاری و آینده جوانان گره بزند.
اینبار اما قصه از جایی آغاز میشود که صدای دستگاههای معدنی در دل کوهستان با صدای مطالبهگری مردم در محلهها به هم میرسد.
یک سو، معدن سنگ آهن ایستاده است؛ نمادی از ثروتی که میلیونها سال در دل زمین شکل گرفته.
سوی دیگر، کارخانه کنسانترهای قرار دارد که قرار است بخشی از این ثروت را از خامفروشی دور کند و به ارزش افزوده بدل سازد.
در نقطهای دیگر، سرمایهگذار از مجوز، سوخت و توسعه فعالیت میگوید.
و در دل شهر، مردم از اشتغال جوانان، دارو، بازار، خانه بهداشت، پارک و آینده محلههایشان سخن میگویند.
اینها قطعات پراکنده یک پازل نیستند؛ همه اجزای یک مفهوم بزرگترند: توسعهای که باید از زمین آغاز شود و به زندگی مردم برسد.
فرماندار در دل معدن؛ یک پیام روشن برای اقتصاد سقز
ضیاالدین نعمانی، فرماندار ویژه شهرستان سقز، در بازدید از کارخانههای کنسانتره آهن و معدن سنگ آهن، یک مطالبه کلیدی را به صراحت مطرح کرد: کاهش خامفروشی معادن، تکمیل زنجیره تولید فولاد و افزایش اشتغال.
این سخن را نمیتوان صرفاً یک مطالبه اداری دانست.
خامفروشی یعنی ماده اولیه از دل سرزمین خارج شود، اما بخش بزرگی از ارزش اقتصادی آن در جایی دیگر ساخته شود.
در مقابل، فرآوری یعنی فرصت آنکه همان ذخیره معدنی، در چرخهای از تولید، سرمایهگذاری و اشتغال، ارزش چندباره پیدا کند.
از همین رو، آینده معدن سقز فقط به میزان استخراج سنگ آهن وابسته نیست؛ آینده آن به این بستگی دارد که پس از استخراج چه اتفاقی میافتد.
آیا سنگ از کوه خارج و پرونده آن در همانجا بسته میشود؟
یا این سنگ وارد کارخانه، فرآوری، تولید و زنجیرهای میشود که برای جوانان سقز فرصت شغلی و برای اقتصاد منطقه ارزش افزوده ایجاد میکند؟
به نظر میرسد مسیر مورد تأکید مدیریت شهرستان، پاسخ دوم است.
دایه سلیمان؛ کارخانهای که میتواند سنگ را به ارزش تبدیل کند
یکی از مهمترین ایستگاههای این بازدید، کارخانه کنسانتره آهن دایه سلیمان بود؛ واحدی که اکنون در آستانه بهرهبرداری قرار دارد.
فرماندار ویژه سقز در این بازدید، عزم سرمایهگذار برای احداث این واحد تولیدی را ستود؛ اقدامی که در صورت بهرهبرداری، میتواند بخشی از ظرفیت معدنی منطقه را وارد مرحله تازهای از فرآوری کند.
اهمیت این کارخانه را باید فراتر از دیوارهای یک مجموعه صنعتی دید.
کنسانترهسازی میتواند موجب افزایش بهرهوری از ذخایر معدنی، کاهش حجم مواد باطله، کاهش هزینههای حملونقل و تأمین خوراک پایدار برای صنایع پاییندستی شود.
اما مهمتر از همه، این فرآیند یک ضربه مستقیم به خامفروشی است.
زیرا هر اندازه فرآوری در داخل منطقه توسعه یابد، بخشی از ارزش افزوده نیز به جای خروج از شهرستان، در همان چرخه اقتصادی باقی خواهد ماند.
اینجاست که یک کارخانه میتواند از یک ساختمان صنعتی فراتر برود و به یکی از حلقههای زنجیره آینده اقتصادی سقز تبدیل شود.
۷ معدن فعال؛ ۹ میلیون تن ذخیره قطعی و یک فرصت بزرگ
آمارهای اعلامشده از سوی آروین رحمانی، رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت سقز، نشان میدهد ظرفیت معدنی شهرستان قابل توجه است.
سقز دارای ۷۵ پروانه بهرهبرداری معدن است که از این تعداد، ۳۵ معدن فعال، ۳۲ معدن غیرفعال و ۸ معدن در حال تجهیز هستند.
در حوزه سنگ آهن نیز ۱۴ پروانه بهرهبرداری صادر شده که ظرفیت قطعی آنها ۹ میلیون تن و استخراج اسمی سالانه آنها ۷۷۲ هزار تن اعلام شده است.
در حال حاضر نیز ۷ معدن سنگ آهن فعال هستند.
این اعداد صرفاً آمار اداری نیستند.
پشت هر عدد، یک ظرفیت اقتصادی نهفته است؛ ظرفیتی که اگر با سرمایهگذاری، زیرساخت، فرآوری و سیاستگذاری درست همراه شود، میتواند از مرز استخراج عبور کرده و وارد قلمرو تولید و اشتغال شود.
سؤال بزرگ اما همینجاست:
چگونه میتوان این ظرفیت را از «ذخیره روی کاغذ» به «ثروت در زندگی مردم» تبدیل کرد؟
آدینان؛ حلقهای که نباید از زنجیره جا بماند
پروژه احداث ذوبآهن آدینان نیز در همین معادله اهمیت پیدا میکند.
این پروژه با سرمایهگذاری شرکت مهندسین بهروش و با ظرفیت تولید ۲۰۰ هزار تن کنسانتره آهن در حال اجراست و بر اساس گزارش ارائهشده، از پیشرفت فیزیکی مناسبی برخوردار است.
اهمیت چنین پروژههایی در آن است که میتوانند بخشی از زنجیره ارزش معدن را در داخل منطقه نگه دارند.
وقتی فرآوری توسعه پیدا میکند، سرمایهگذاری تثبیت میشود، صنایع پاییندستی امکان رشد پیدا میکنند و زمینه برای ایجاد فرصتهای شغلی جدید فراهم میشود.
به همین دلیل، تکمیل پروژههای معدنی و صنعتی سقز تنها یک موضوع اقتصادی نیست؛ موضوعی مرتبط با آینده اجتماعی شهرستان نیز هست.
زیرا اشتغال، یکی از مهمترین حلقههای اتصال توسعه اقتصادی به امید اجتماعی است.
جوانی که شغل دارد، آینده را نزدیکتر میبیند.
سرمایهگذاری که چشمانداز روشن دارد، سرمایه خود را ماندگارتر میکند.
و شهری که تولید دارد، امکان بیشتری برای توسعه پایدار پیدا میکند.
سرمایهگذاران هم حرف دارند؛ توسعه بدون رفع گرهها ممکن نیست
در جریان بازدید از فعالیتهای شرکت تعاونی ۳۹۸۴ آرین نورد کردستان، سرمایهگذاران نیز خواستههای خود را بیپرده مطرح کردند.
آنان که در بخش زیویه سقز در حوزه برداشت سنگ آهن و تولید کنسانتره فعالیت دارند، خواستار صدور مجوز توسعه فعالیت معدنی شدند.
راهاندازی خردایش برای کاهش اندازه سنگ و تأمین سوخت مورد نیاز ماشینآلات نیز از دیگر مطالبات آنان عنوان شد.
این درخواستها یک پیام مهم دارد:
برای عبور از خامفروشی، فقط شعار کافی نیست؛ سرمایهگذار باید امکان کار کردن داشته باشد.
مجوز، سوخت، ماشینآلات، زیرساخت و فرآیندهای اجرایی، حلقههایی هستند که اگر یکی از آنها از حرکت بایستد، کل زنجیره تولید با مشکل مواجه میشود.
بنابراین اگر قرار است خامفروشی کاهش یابد، باید مسیر سرمایهگذاری و تولید نیز هموار شود.
توسعه فقط کارخانه و معدن نیست؛ شهر هم باید نفس بکشد
در میان سنگ آهن، کنسانتره و پروژههای صنعتی، یک ایستگاه متفاوت نیز در برنامه فرماندار ویژه سقز قرار گرفت:
کمپ نگهداری سگهای بلاصاحب.
نعمانی با حضور در این مجموعه، از نزدیک روند نگهداری، تغذیه، درمان و ساماندهی این حیوانات را بررسی کرد.
دادستان سقز، رئیس شورای اسلامی شهر و شهردار نیز در این بازدید حضور داشتند و مسئولان کمپ گزارشی از ظرفیت مجموعه، نیازهای موجود و برنامههای آینده برای بهبود شرایط ارائه کردند.
تأکید مسئولان بر رعایت اصول بهداشتی و استانداردهای لازم در نگهداری حیوانات و حمایت از اقدامات مسئولانه برای ساماندهی سگهای بیسرپرست، نشان میدهد مدیریت شهری با مجموعهای از مسائل مواجه است که فقط به پروژههای عمرانی و اقتصادی محدود نمیشود.
فرماندار سقز نیز از اقدامات شورای اسلامی شهر و شهرداری، نیروهای زحمتکش کمپ و انجمن حمایت از حیوانات در ایجاد این سرپناه تقدیر کرد.
این بخش از ماجرا شاید در ظاهر ارتباطی با معدن نداشته باشد؛ اما در حقیقت یک مفهوم مشترک دارد:
توسعه، زمانی کامل است که هم اقتصاد شهر را ببیند و هم کیفیت زندگی شهروندان را.
از دل مسجد؛ صدای مردم وارد اتاق تصمیمگیری میشود
اما شاید یکی از مهمترین بخشهای این روز سقز، جایی رقم خورد که نه کارخانهای در آن بود و نه معدن.
مسجد حضرت علی(ع).
اینجا نخستین شبکه مدیریت محلهمحور در چارچوب برنامههای دولت وفاق ملی آغاز به کار کرد.
۹ نفر از ساکنان محله بهارستان وسط، احکام افتخاری دریافت کردند تا برای شناسایی مشکلات، پیگیری مسائل و کمک به کاهش دغدغههای شهروندان محله تلاش کنند.
این طرح قرار است در ۶۶ مسجد شهر سقز اجرا شود.
یعنی قرار است صدای مدیریت از پشت میز فاصله بگیرد و به کوچه، مسجد و محله برسد.
قرار است مسئله پیش از آنکه به بحران تبدیل شود، شنیده شود.
و قرار است شهروند، تنها مخاطب تصمیمات نباشد؛ بلکه بخشی از فرآیند شناخت مسئله و مشارکت در تصمیمسازی باشد.
مردم سقز چه میخواهند؟
در این نشست، ماموستا فاضل محمودی، امام جماعت مسجد، از دغدغههایی سخن گفت که مستقیماً با آینده نسل جوان پیوند دارد؛ از اشتغال جوانان گرفته تا حمایت از کلاسهای آموزشی، توانمندسازی، اوقات فراغت و ازدواج جوانان.
موضوع حجاب و عفاف نیز از دیگر دغدغههای مطرحشده بود.
شهروندان نیز بر تقویت نظارت بر بازار، داروخانهها و توزیع عادلانه کالاهای تنظیم بازار تأکید کردند.
در محله تازهآباد نیز مطالبهای مشخص روی میز قرار گرفت:
احداث خانه بهداشت و پارک در این ناحیه منفصل شهری.
اینها شاید در نگاه اول مطالباتی روزمره باشند؛ اما وقتی کنار هم قرار میگیرند، نقشه واقعی نیازهای یک جامعه را ترسیم میکنند.
مردم، توسعه را با واژههای پیچیده تعریف نمیکنند.
برای یک شهروند، توسعه میتواند یعنی داروخانهای که نظارت میشود، کالایی که عادلانه توزیع میشود، پارکی که برای فرزندش ساخته میشود، خانه بهداشتی که در دسترس باشد یا شغلی که آینده یک جوان را تغییر دهد.
فرماندار: مردم باید در تصمیمگیری سهم داشته باشند
نعمانی، فرماندار ویژه سقز، اهداف این طرح را مجموعهای از اقدامات مرتبط با توانمندسازی و افزایش کارآمدی جوامع محلی عنوان کرد.
حمایت از استعدادها، شناسایی ظرفیتها، افزایش تابآوری، ارتقای مشارکت فعال مردم در تصمیمگیری، بهبود زیرساختها و خدمات عمومی و عمرانی، تقویت همبستگی اجتماعی، شناسایی دقیق مشکلات، کاهش آسیبها و افزایش کارآمدی جوامع محلی از جمله اهداف این برنامه اعلام شد.
اجرای طرح در ۶۶ مسجد شهر میتواند فرصتی باشد تا مدیریت محلی تصویری دقیقتر از مسائل مناطق مختلف شهر به دست آورد.
اما یک نکته تعیینکننده وجود دارد:
شنیدن مطالبه، نقطه آغاز است؛ پاسخ دادن، معیار موفقیت.
مردم زمانی به چنین شبکههایی اعتماد میکنند که مطالبهای که مطرح میکنند، در نهایت به پیگیری، تصمیم و اقدام تبدیل شود.
یک شهرستان، دو جبهه مهم؛ معدن و مردم
اکنون در سقز دو جریان مهم همزمان در حال شکلگیری است.
در جبهه اقتصادی، تلاش برای کاهش خامفروشی، توسعه فرآوری، تکمیل زنجیره فولاد و حفظ سرمایهگذاری دنبال میشود.
در جبهه اجتماعی، شبکه مدیریت محلهمحور تلاش میکند صدای مردم را به فرآیند تصمیمگیری نزدیکتر کند.
یکی به ثروت زیر پای شهر نگاه میکند و دیگری به نیازهای روی زمین.
یکی میپرسد چگونه سنگ آهن را به ارزش افزوده تبدیل کنیم؟
دیگری میپرسد چگونه مطالبات شهروند را به اقدام تبدیل کنیم؟
و پاسخ هر دو، در یک واژه خلاصه میشود:
«کارآمدی»
کارآمدی یعنی معدن فقط استخراج نکند؛ تولید کند.
یعنی سرمایهگذار فقط وعده نشنود؛ مسیر فعالیتش هموار شود.
یعنی پروژه فقط کلنگ نخورد؛ به بهرهبرداری برسد.
یعنی مردم فقط حرف نزنند؛ صدایشان در تصمیمها اثر بگذارد.
و یعنی توسعه فقط در گزارشها دیده نشود؛ در سفره، اشتغال، خدمات و کیفیت زندگی مردم لمس شود.
سقز در آستانه یک انتخاب بزرگ
امروز ظرفیتهای معدنی سقز دیگر یک راز نیست.
۷۵ پروانه بهرهبرداری معدن، ۱۴ پروانه مرتبط با معادن آهن، ۹ میلیون تن ظرفیت قطعی ذخایر آهن، ۷ معدن فعال سنگ آهن و پروژههایی برای توسعه فرآوری، تصویری روشن از ظرفیت اقتصادی شهرستان ارائه میدهد.
اما فاصله میان «ظرفیت» و «توسعه» را باید با تصمیم درست، سرمایهگذاری، رفع موانع، زیرساخت و مدیریت کارآمد پر کرد.
اگر کارخانههای کنسانتره به بهرهبرداری برسند، اگر پروژههای صنعتی تکمیل شوند، اگر موانع سرمایهگذاران رفع شود و اگر حلقههای زنجیره فولاد یکی پس از دیگری در کنار هم قرار گیرند، آنگاه میتوان انتظار داشت که سنگ آهن از یک ماده خام، به یک موتور واقعی اشتغال و تولید تبدیل شود.
و اگر شبکه مدیریت محلهمحور نیز بتواند مطالبات مردم را از سطح گفتوگو به مرحله اقدام برساند، حلقه دیگری از توسعه تکمیل خواهد شد.
آنوقت میتوان گفت سقز تنها از ظرفیتهایش حرف نزده؛ بلکه آنها را به حرکت درآورده است.
حرف آخر؛ ثروت اگر به زندگی نرسد، هنوز توسعه نیست
در دل کوههای سقز، سنگ آهن میلیونها سال انتظار کشیده است.
امروز مسئله فقط استخراج آن نیست.
مسئله این است که این ثروت چگونه باید به کارخانه برسد، چگونه فرآوری شود، چگونه ارزش افزوده ایجاد کند، چگونه اشتغال بسازد و چگونه سهمی از آینده جوانان این سرزمین باشد.
در خیابانها و محلههای شهر نیز مردم منتظرند مطالباتشان شنیده شود؛ نه فقط برای ثبت در صورتجلسه، بلکه برای آنکه نتیجه آن را در زندگی روزمره ببینند.
این همان نقطهای است که معدن و مردم به یکدیگر میرسند.
توسعه واقعی، نه در عمق یک معدن متوقف میشود و نه پشت درهای یک اداره.
توسعه واقعی زمانی اتفاق میافتد که ثروت زمین به قدرت تولید، قدرت تولید به اشتغال، اشتغال به امید و صدای مردم به تصمیم تبدیل شود.
سقز امروز چنین مسیری را پیش روی خود دارد؛ مسیری سخت، پرچالش و البته پر از فرصت.
و شاید مهمترین مطالبه اکنون همین باشد:
خامفروشی باید پایان یک مسیر باشد؛ نه آینده یک شهرستان.
«زنان بیدار؛ صدای مردم، روایتگر توسعه، و چشم بیدار فردای ایران.»
ارسال نظر